Samen werkt beter, dat klinkt mooi. Keuzes voor de toekomst van Nederland, het antwoord van jouw partij op de crisis.

“Wie een antwoord….wil geven, moet meer doen dan de begroting op orde brengen.”

Je hebt mijn blogs gelezen, dat zie ik al. Goed zo, ga daar vooral mee door. De waarom vraag stellen.

Jij hebt ook een stevig waarom. Met name Benthe, die door jou met enige regelmaat wordt aangehaald, wanneer het gaat om de bezuinigingen op het passend onderwijs. Ook zij is afhankelijk van het passend onderwijs. En omdat jij van dichtbij ervaart hoe belangrijk het is voor Benthe ‘voegt het waarom voor jou een extra dimensie toe’.

Niet meteen in platte verkiezingsretoriek vervallen dus. Zoals: Bezuinigingen op het Passend onderwijs stopzetten als ik de baas word. Dan begin je weer met het wat en het hoe. En als ik verder lees in de blauwdruk voor de toekomst zoals jij die ziet, word ik toch weer professioneel droevig. Want wat is de eerste zin in het verhaal die over jouw ideeën gaat met betrekking tot onderwijs?

” Die duurzame economie komt er niet zonder investeringen in…onderwijs. Lange tijd meende ik dat de beste investering in het milieu een zonnepaneel of een windmolen was. Mis. De best best renderende euro voor het milieu is een euro investeren in onderwijs.

Toch poen, een euro voor onderwijs. Stemmen winnen in plaats van echte oplossingen aanvliegen vanuit een waarom. En dat waarom heb je. Thuis. Iedere avond dat je Benthe voorleest. Inderdaad, er komen vast drukke tijden aan voor papa Diederik. Zorg dat het uiteindelijk meer dan de moeite waard is gebleken. Start met jouw waarom Diederik.

“Scholen maken het verschil: hoe beter afstemming en kwaliteitszorg, des te hogere cito scores.”

De onderwijsinspectie bewijst zijn eigen gelijk maar weer eens. Hier leest u het gehele verhaal.

Leerlingen die les krijgen op scholen die serieus werk maken van afstemming, kwaliteitszorg, en zorgplannen behalen betere cito-scores dan leerlingen op scholen waar daar minder aandacht voor is.

Dat is mooi. Voor iedereen die hier in gelooft. Ik wil de oplossing die u aandraagt, opbrengstgericht werken, niet teniet doen. De oplossing is gebaseerd op solide bewijs en het antwoord dat we via de inspectie verkrijgen is heel plausibel. U begint echter nog steeds met de verkeerde vraag. Met het verkeerde motief. Dan stuurt zelfs dit juiste antwoord het onderwijs de verkeerde kant op. De juiste vraag is namelijk:

Waarom moet je de kwaliteit van het onderwijs relateren aan betere cito-scores?

Uw motief valt makkelijk te achterhalen. Dat is gebaseerd op de studiereis die Adriaan de Groot in 1958 maakte. Naar de V.S. Naar E.T.S. Educational Testing Service.

“……..a single organization devoted to educational research and assessment could make fundamental contributions to the progress of education.”

U gelooft daar nog steeds in. De vergankelijke zekerheden in het hedendaagse onderwijs probeert u nog steeds te vangen in testen, toetsen en opbrengsten. Nog meer vergankelijke zekerheden.

Met deze aanpak gaat u het verschil niet maken. Helemaal niet als straks de scores van de verplichte eindtoets gebruikt gaan worden als voorwaarde voor bekostiging. Dat geeft u greep op de uitgaven en het zegt helemaal niets, maar dan ook niets over kwaliteit van onderwijs.

Kenniswerkers raken niet geïnspireerd door uw beleid. Ze raken gedemotiveerd en dat zie ik iedere dag. Men houdt zich braaf bezig met opbrengstgericht werken omdat het moet, niet omdat ze het willen. Meer gegevens verzamelen middels een eindtoets en straks de verplichte begintoets helpt niet. De veronderstelling die het proces van opbrengst gericht werken stuurt is onjuist. Pertinent onjuist.

Ik denk dat u er goed aan doet weer eens op studiereis te gaan naar de V.S. Bezoekt u dan ook eens Diane Ravitch. Zij kan u er veel meer over vertellen. Ik wil u ook wel helpen hoor. Ik ken genoeg mensen die u er veel meer over kunnen vertellen.

Vandaag heb ik mijn oude ambacht opgepakt om Passend Onderwijs te verzorgen aan een geweldige groep 4 in het S.B.O. Voorwaar geen sinecure. Maar wel enorm leuk, enerverend en leerzaam. Voor de kinderen en voor mij.

U noemt Passend Onderwijs te pas en te onpas een uitdaging. Ik heb vandaag weer ervaren dat het begrip uitdagen in een groep met een aantal overenthousiaste kinderen andere dimensies kent. Interessant was het kwartier pauze waarbij de kinderen onder toezicht van een andere leerkracht op het plein speelden. Mij werd daar weer eens duidelijk dat het bij Passend Onderwijs vanaf het begin al fout is gegaan. U heeft namelijk een fundamenteel verkeerde vraag gesteld.

Het lijkt in alle publicaties net alsof Passend Onderwijs een zegen is voor de kinderen en de sector. Vanuit uw achtergrond redenerend kan ik dat begrijpen. Echter, de zegenrijke troost die Passend Onderwijs volgens u gaat bieden is nooit als zegen ingevoerd. De fundamentele vraag die ten grondslag ligt aan Passend Onderwijs is namelijk:

“Hoe kunnen zij ( het onderwijs) er voor gaan zorgen dat het speciaal onderwijs en het speciaal basisonderwijs voor ons (de regering) goedkoper uitgevoerd gaat worden?”

Omdat u ongetwijfeld ook managementliteratuur leest gaat u over de hoe vraag.

“Wat moeten wij doen om deze bezuinigingsronde uit te voeren?”, lag bij de besturen.

Nou, zoals u weet wordt de discussie over het antwoord op uw hoe vraag op bestuursniveau gevoerd en op werkvloerniveau gevoeld. Scheelt een letter. In de teamkamer scheelt het een een enorme berg energie. Van mensen die willen, kunnen en gaan. Maar die niet meer willen kunnen gaan voor een verandering waar de fundamentele vraag ontbreekt.

Waarom, Marja. Waarom?

“Waarom moet ik eigenlijk naar school meester Edwin?”

Ik ben begonnen en u mag door naar de volgende ronde. Het overleg in het Catshuis wordt, werd, hervat en u kunt met een gerust onderwijshart een glaasje nuttigen vanavond. Bij de piepers. Dan doe ik dat ook.

Vandaag ben ik voor het eerst sinds lang mijn ambacht weer uit gaan oefenen. Toegevoegde waarde op de werkvloer. En ik moet u zeggen, sinds de laatste keer voor de groep is er wel wat veranderd. Daar waar ik met de wandkaarten van Isings de Lama’s nadeed, kan ik nu met het digibord aan de slag. Geweldig. Nieuwsbegrip, wie heeft er nog een methode nodig, in combinatie met Joetjoep en Koekel.

Na twee uur met de pubers aan de bak nog even napraten met de baas. Hoe het was, voelde en ging. Een baas met hart voor de zaak. Die een meester! ( uitstervend ras schijnt het) zo maar in zijn schoolschoot geworpen kreeg. Om voor een groep 8 te gaan staan, te vervangen. Want ondanks dat er door uw beleid zesduizend uit moeten gaan is er geen invaller meer te vinden.  En daar kreeg ik wel schele hoofdpijn van.

Niet van de hernieuwde kennismaking met de dynamiek die twintig pubers genereren. Niet van de slechte automatenkoffie. Niet van de methodes waar je van in slaap valt. Maar wel van het feit dat het klaarblijkelijk niet makkelijk te regelen is om een tijdelijke meester aan de slag te laten gaan. Vervangingsfonds, eigen risicodrager, precedentwerking, salarisschaal.

Heeft u het telefoonnummer van de bureaucratiesheriff voor mij? Maar wat was het leuk. Goed voorbeeld doet goed volgen. Alle externen voor de klas?

‘Met de schaalvergroting groeide er een waterhoofd aan management op de organisatie. De lumpsumfinanciering bood het bevoegd gezag bovendien de mogelijkheid om zelf financiële keuzes te maken. Het college van bestuur vestigde zich – zo ver mogelijk van de leerlingen – in een voor heel veel geld, het moet gezegd, prachtig gerestaureerd klooster in Amersfoort; later week het uit naar een A-locatie (het Atrium) in Amsterdam. Een auto met chauffeur reed de leden van het college van bestuur naar de diverse locaties, waar voor het primaire proces steeds minder geld was. Want ook voor de huisvesting van de tientallen colleges en prestigieuze leerbedrijven werd veel geld uitgetrokken. In prachtige gebouwen kregen de arme leerlingen echter steeds minder les’.

Een mooie ingezonden brief van een ervaringsdeskundige in de onderwijswereld van groot, groter, groots: lees verder in de Volkskrant van 15 feburari 2012.

De inspectie van het onderwijs vindt zichzelf opnieuw uit. Niet dat ze tot het inzicht zijn gekomen dat georganiseerd wantrouwen niet werkt, wel dat ze de veroordeling van opbrengsten in het basisonderwijs hebben gewijzigd. Niets mis mee, toch? Voortschrijdend inzicht.

Inderdaad. Wilt u meer lezen van wat de inspectie bedoelt met wijzigen? Dat kan hier.

Ik help u alvast met een raadseltje.

Bij het bepalen van de onder- en bovengrenzen van de eindresultaten houdt de inspectie rekening met de leerlingenpopulatie. Dit gebeurt via het schoolgewicht (het percentage gewogen leerlingen van een school). Het schoolgewicht, waarbij de opleiding van ouders de bepalende factor is, speelt een rol bij de toekenning van extra financiering door de overheid. Het is plausibel dat scholen voor 1.2-leerlingen meer inspanning moeten verrichten om hen tot eenzelfde resultaat op de eindtoets te brengen als voor 0.3-leerlingen.

Al zijn er genoeg argumenten aan te dragen op basis waarvan ik bovenstaande bewering niet plausibel acht, het staat er wel lekker duidelijk. Als pa en ma geen opleiding hebben genoten krijg je als school meerd geld, want de kinderen die uit zo’n nest komen zullen ook wel minder presteren= meer inspanningen verrichten om er nog wat van te maken ( vrij vertaald, dat wel).

Edoch, als we verder puzzelen zie ik dit.

Hoe die extra inspanning gewogen moet worden in relatie tot de leerresultaten, is echter lastig te bepalen. Bovendien groeien de landelijk gemiddelde scores op de eindtoets voor 0.3- en 1.2-leerlingen steeds meer naar elkaar toe. Om deze redenen maakt de inspectie voor het bepalen van het schoolgewicht in het kader van de opbrengstbeoordeling geen onderscheid tussen 0.3- en 1.2-leerlingen.

Dat noem ik nu nog eens voortschrijdend inzicht. Knippen en plakken, beetje bijschaven. En dan krijg je dit.

Bij het bepalen van de onder- en bovengrenzen van de eindresultaten hield de inspectie jarenlang rekening met de leerlingenpopulatie. Dit gebeurde via het schoolgewicht. Het schoolgewicht, waarbij de opleiding van ouders de bepalende factor is, speelt nog steeds ( of nog wel???) een rol bij de toekenning van extra financiering door de overheid. Het was voor de inspectie jarenlang plausibel dat scholen voor 1.2-leerlingen meer inspanning moesten verrichten om hen tot eenzelfde resultaat op de eindtoets te brengen als voor 0.3-leerlingen. Hoe die extra inspanning gewogen moet worden in relatie tot de leerresultaten, is nu opeens echter lastig te bepalen. Daar hebben we de afgelopen jaren wel ons toezicht grotendeels op gebaseerd en de beoordeling van alle scholen in ons land. Bovendien groeiden de landelijk gemiddelde scores op de eindtoets voor 0.3- en 1.2-leerlingen steeds meer naar elkaar toe. ( zou dat te maken hebben met die extra inspanningen???) Om deze redenen maakt de inspectie nu maar voor het bepalen van het schoolgewicht in het kader van de opbrengstbeoordeling geen onderscheid meer tussen 0.3- en 1.2-leerlingen.

Ik heb zo een vermoeden dat er binnenkort een gewichtige mededeling vanuit het ministerie van OCW gaat komen.

Om de bezuinigingen op (Passend) Onderwijs teniet te doen gaat de gewichtenregeling en de geldstromen die daar mee samenhangen op de schop.

Heavy!

Laat u bovenstaand smaakpalet van mangementproza eens over uw tong rollen. Spreek je eens uit voor de spiegel. Langzaam, rollend, snel en zonder te lachen. Wat proeft u dan? Het bankierswezen, crisis, mannen in pakken, vrouwen in mantelpakjes, graaien, schaamte of juist iets anders? Degenen die bij deze woorden onderwijs voor op de tong proeven zijn op de vingers van 1 hand te tellen. En dan niet de hand van de gemiddelde bankier denk ik zo. Toch heeft dit alles met onderwijs te maken. U weet wel, op naar de top 5, de Chinezen komen er aan!

Amarantis Onderwijsgroep splitst zich op  Lezen kan hier.

Zoals ieder zichzelf respecterende onderwijskolos heeft ook deze club een missie. Heeft vast een tonnetje of drie gekost, maar dan heb je wel wat.

Onderwijs met karakter

En bij een missie horen toetsstenen. De voor dit verhaal ingehuurde externe heeft een fraaie werkelijkheid geschapen.

Rentmeesterschap
Wij willen een organisatie zijn, die mensen stimuleert mee te werken aan een betere leer- en leefomgeving: een rechtvaardige en duurzame samenleving waarin wij zorgvuldig willen omgaan met talenten en middelen.

Integriteit
Wij willen onze idealen vormgeven in alle facetten van ons werk. Wij doen wat wij zeggen en wij zeggen wat wij doen.

Miljoenentekort. Laat het nog even over uw tong rollen. Dit is ons onderwijs. Smaakt het?

Alle leerlingen in groep 8 van de basisschool gaan vanaf volgend schooljaar een centrale eindtoets voor taal en rekenen afleggen. Als de Tweede en Eerste Kamer daarmee akkoord gaan, wordt de eerste centrale eindtoets aan het eind van dat schooljaar, in april 2013, afgenomen. Daarnaast gaan alle scholen in het primair onderwijs werken met een leerling- en onderwijsvolgsysteem waardoor het opbrengstgericht werken wordt bevorderd. Dit staat in een wetsvoorstel dat vandaag naar de Tweede Kamer is gestuurd. 

Met het stempel van de ongetwijfeld binnenkort te verschijnen verplichte begintoets, krijg je als sufgetest kind na afloop een strik van de verplichte, centrale eindtoets er om gebonden. Marja van Bijsterveldt gaat, gesteund door haar roeptoeters Elias en Beertema, vrolijk verder met het in een Angelsaksisch keurslijf persen van de onderwijsprofessionals. Angst regeert, chaos wordt vermeden. Denkt ze. Dat het Cito een soort monster van Frankenstein heeft gebouwd realiseren zij zich nu ook. Nu, dat is dat het hen nu ook duidelijk wordt wat er aan uitwassen zijn ontstaan.

Ik ben benieuwd wie die verplichte, centrale eindtoets gaat produceren, bedenken en uitrollen. De trainingsbureaus lopen zich vast al warm.

‘Ouders zijn erg druk met zichzelf, aldus de bewindsvrouw, maar moeten hun kinderen echt aandacht geven en normen en waarden bijbrengen. Dat is ook voor het onderwijs erg belangrijk.’

Voorwaar een nobele oproep. Normen en waarden, haar vorige baas ( J.P Balkenende) riep het ook al. Hoe haar partij zelf over kinderen denkt merken we straks, als Jossef uit Alkmaar een enkeltje Eritrea krijgt. Hoe Maarja zelf aan een mentaliteitsverandering in het onderwijs werkt leest u hier.

‘Met de aanpassing kan de wet op meer draagvlak vanuit de sector rekenen, verwacht Van Bijsterveldt.’

Gelukkig is Maarja wel duidelijk in de Telegraaf.

‘Je zou van alle gangen willen nemen, maar je moet kiezen.’

Haar keuze is in ieder geval kristalhelder.

Na een paar voorbeelden komt de hoogleraar tot de essentie en doelstelling van beleidsmatige lulkoek. Die voorbeelden kennen dezelfde elementen aldus Ewald: (1) een projectorganisatie met een prominente ‘trekker’, (2) een eigen adres en een eigen logo, (3) meestal gevolgd door een futurologische maquette of een glimmende brochure, (4) een website die dat virtueel verdubbelt, en (5) natuurlijk dure rapporten van gerenommeerde hoogleraren die de verhalen aan academische legitimiteit moeten helpen.

Het gaat dan ook helemaal niet meer om de realiteit, maar om ‘lulkoek’ en die heeft vier belangrijke functies/doelstellingen: het suggereert daadkracht (neem bijvoorbeeld het woord SMART), projecteert succes (door een strakke regie), genereert draagvlak (kijk ons eens communiceren) en verdoezelt de coalities van particuliere belangen die zich erachter hebben geschaard (het lijkt algemeen belang, maar is een verzameling ’samen voor ons eigen’). Het verhaal van Ewald Engelen toont dat subliem aan.

Even terug naar onze dochter: ze moet haar stagebedrijf een onderzoekje doen: ‘Is een andere doelgroep ook interessant voor onze dienst?’ Volgens mij kan ze als 3e jaars studente zomaar beginnen. Ze heeft vaker stage gelopen, doet allerlei projectjes in de vrijwilligerssfeer en toont vooral ‘gezond boerenverstand’ (zeg ik maar even als trotse vader).

Maar het onderzoek moet van A tot Z verpakt worden in de eisen van de HBO-instelling. hoofdvraag, deelvragen, theoretisch kader, te ontwikkelen competenties. Een wirwar aan woorden waarin ze de weg kwijt raakt. Tientallen mailtjes vliegen over het net, ze zit in de Caribbean, waarbij Papa als bedrijfskundige de wirwar aan modewoordjes moet ontwarren. Ik ben nog van het type, laat nou maar … begin nou gewoon met dat onderzoek en help ‘je klant’. Leuk al die tools, maar het zijn maar hulpmiddelen. Het woord zegt het al: tools.

Maar al snel treed de verwarring op: het moet wel allemaal passen in die mal(ligheid). ‘Ik heb niets aan een goed geholpen klant en een onvoldoende voor mijn stageverslag. Je moet wel reeel zijn, Papa!’ Mijn vrouw kijkt me aan en knikt: ‘Help haar nu maar gewoon, Jaap’. Als ze Jaap toevoegt, dan wordt het serieus. Het is natuurlijk onze dochter en haar toekomst is vanzelfsprekend belangrijker voor ons dan het doelgroepenbeleid van het stagebedrijf. En zo word ik ook mededader in het grote complot: het creeren van managementschimmel en -lulkoek.

Ik vraag me steeds meer af: als ze is afgestudeerd, wat kan ze dan? In HBO-termen: welke competenties heeft ze dan precies ontwikkeld? U weet het, ik weet het en Ewald Engelen weet het ook! Ik hoop dat ze het zelf ook weet!

Lees verder in NRC-Next

NB: met dank aan de tweet van Jos Verveen de auteur van het boek Bullshit-Management.