Alle leerlingen in groep 8 van de basisschool gaan vanaf volgend schooljaar een centrale eindtoets voor taal en rekenen afleggen. Als de Tweede en Eerste Kamer daarmee akkoord gaan, wordt de eerste centrale eindtoets aan het eind van dat schooljaar, in april 2013, afgenomen. Daarnaast gaan alle scholen in het primair onderwijs werken met een leerling- en onderwijsvolgsysteem waardoor het opbrengstgericht werken wordt bevorderd. Dit staat in een wetsvoorstel dat vandaag naar de Tweede Kamer is gestuurd. 

Met het stempel van de ongetwijfeld binnenkort te verschijnen verplichte begintoets, krijg je als sufgetest kind na afloop een strik van de verplichte, centrale eindtoets er om gebonden. Marja van Bijsterveldt gaat, gesteund door haar roeptoeters Elias en Beertema, vrolijk verder met het in een Angelsaksisch keurslijf persen van de onderwijsprofessionals. Angst regeert, chaos wordt vermeden. Denkt ze. Dat het Cito een soort monster van Frankenstein heeft gebouwd realiseren zij zich nu ook. Nu, dat is dat het hen nu ook duidelijk wordt wat er aan uitwassen zijn ontstaan.

Ik ben benieuwd wie die verplichte, centrale eindtoets gaat produceren, bedenken en uitrollen. De trainingsbureaus lopen zich vast al warm.

‘Ouders zijn erg druk met zichzelf, aldus de bewindsvrouw, maar moeten hun kinderen echt aandacht geven en normen en waarden bijbrengen. Dat is ook voor het onderwijs erg belangrijk.’

Voorwaar een nobele oproep. Normen en waarden, haar vorige baas ( J.P Balkenende) riep het ook al. Hoe haar partij zelf over kinderen denkt merken we straks, als Jossef uit Alkmaar een enkeltje Eritrea krijgt. Hoe Maarja zelf aan een mentaliteitsverandering in het onderwijs werkt leest u hier.

‘Met de aanpassing kan de wet op meer draagvlak vanuit de sector rekenen, verwacht Van Bijsterveldt.’

Gelukkig is Maarja wel duidelijk in de Telegraaf.

‘Je zou van alle gangen willen nemen, maar je moet kiezen.’

Haar keuze is in ieder geval kristalhelder.

Na een paar voorbeelden komt de hoogleraar tot de essentie en doelstelling van beleidsmatige lulkoek. Die voorbeelden kennen dezelfde elementen aldus Ewald: (1) een projectorganisatie met een prominente ‘trekker’, (2) een eigen adres en een eigen logo, (3) meestal gevolgd door een futurologische maquette of een glimmende brochure, (4) een website die dat virtueel verdubbelt, en (5) natuurlijk dure rapporten van gerenommeerde hoogleraren die de verhalen aan academische legitimiteit moeten helpen.

Het gaat dan ook helemaal niet meer om de realiteit, maar om ‘lulkoek’ en die heeft vier belangrijke functies/doelstellingen: het suggereert daadkracht (neem bijvoorbeeld het woord SMART), projecteert succes (door een strakke regie), genereert draagvlak (kijk ons eens communiceren) en verdoezelt de coalities van particuliere belangen die zich erachter hebben geschaard (het lijkt algemeen belang, maar is een verzameling ’samen voor ons eigen’). Het verhaal van Ewald Engelen toont dat subliem aan.

Even terug naar onze dochter: ze moet haar stagebedrijf een onderzoekje doen: ‘Is een andere doelgroep ook interessant voor onze dienst?’ Volgens mij kan ze als 3e jaars studente zomaar beginnen. Ze heeft vaker stage gelopen, doet allerlei projectjes in de vrijwilligerssfeer en toont vooral ‘gezond boerenverstand’ (zeg ik maar even als trotse vader).

Maar het onderzoek moet van A tot Z verpakt worden in de eisen van de HBO-instelling. hoofdvraag, deelvragen, theoretisch kader, te ontwikkelen competenties. Een wirwar aan woorden waarin ze de weg kwijt raakt. Tientallen mailtjes vliegen over het net, ze zit in de Caribbean, waarbij Papa als bedrijfskundige de wirwar aan modewoordjes moet ontwarren. Ik ben nog van het type, laat nou maar … begin nou gewoon met dat onderzoek en help ‘je klant’. Leuk al die tools, maar het zijn maar hulpmiddelen. Het woord zegt het al: tools.

Maar al snel treed de verwarring op: het moet wel allemaal passen in die mal(ligheid). ‘Ik heb niets aan een goed geholpen klant en een onvoldoende voor mijn stageverslag. Je moet wel reeel zijn, Papa!’ Mijn vrouw kijkt me aan en knikt: ‘Help haar nu maar gewoon, Jaap’. Als ze Jaap toevoegt, dan wordt het serieus. Het is natuurlijk onze dochter en haar toekomst is vanzelfsprekend belangrijker voor ons dan het doelgroepenbeleid van het stagebedrijf. En zo word ik ook mededader in het grote complot: het creeren van managementschimmel en -lulkoek.

Ik vraag me steeds meer af: als ze is afgestudeerd, wat kan ze dan? In HBO-termen: welke competenties heeft ze dan precies ontwikkeld? U weet het, ik weet het en Ewald Engelen weet het ook! Ik hoop dat ze het zelf ook weet!

Lees verder in NRC-Next

NB: met dank aan de tweet van Jos Verveen de auteur van het boek Bullshit-Management.

84% van de scholen stelt dat het systeem van toezicht hen ontmoedigt om leerlingen kansen te geven. Door de eenzijdige focus van de Inspectie op opbrengsten en het gebrek aan aandacht voor de verklaring achter de cijfers en de verschillen tussen scholen, worden scholen onterecht negatief beoordeeld. Scholen die leerlingen kansen geven op een hoger niveau worden afgerekend op lagere examencijfers, zonder dat wordt meegenomen dat meer leerlingen een hoger diploma halen. Andere scholen krijgen een slechte beoordeling omdat de cognitieve prestaties achter blijven, zonder dat rekening gehouden wordt met het grote aandeel zorgleerlingen op de school.

Voorzitter van de VO-raad, Sjoerd Slagter:. Het lijkt wel alsof je als school alleen en per definitie kwaliteit levert als je hoog scoort op slagingspercentages en examencijfers. Natuurlijk moet het bieden van kansen gepaard gaan met sturen op kwaliteit maar met deze smalle interpretatie van kwaliteit doe je geen recht aan verschillen tussen scholen en hun leerlingpopulatie. Niet alleen schetst de Inspectie hiermee een onjuist beeld van de kwaliteit van scholen, erger is dat ze door haar werkwijze scholen zelfs belemmert om het beste uit elke leerling te halen. Het is de wereld op zijn kop.”

Scholen waarschuwen dat het systeem van toezicht ten koste gaat van maatwerk in het onderwijs. Doordat de Inspectie steeds strikter werkt vanuit procedures en regels, worden scholen in een keurslijf gedwongen. Met name de regelgeving rondom ‘Onderwijstijd’, die voorschrijft hoeveel uur scholen moeten lesgeven en aan welke vakken ze die tijd moeten besteden, stuit op veel weerstand. Een ruime meerderheid (59%) van de scholen zegt dat deze regelgeving ertoe leidt dat ze leerlingen minder maatwerk kunnen bieden.

Sjoerd Slagter: “Scholen willen recht doen aan verschillen tussen leerlingen en moeten daarvoor kunnen differentiëren. De een is goed in wiskunde; dat talent wil je benutten door die leerling extra uit te dagen. De ander heeft juist wat extra lessen wiskunde nodig. Handhaving van rigide wetgeving die in detail voorschrijft hoe elke school zijn onderwijs vorm moet geven, beperkt de mogelijkheden voor maatwerk teveel en gaat uiteindelijk ten koste van de talentonwikkeling van leerlingen.”

De VO-raad heeft zijn zorgen kenbaar gemaakt aan de Tweede Kamer die morgen spreekt over de Wet op het Onderwijstoezicht en de rol van de Inspectie. De VO-raad pleit voor een bredere definitie van onderwijskwaliteit die recht doet aan de context van de school en scholen beoordeelt op basis van hun toegevoegde waarde. Sjoerd Slagter: “Dit systeem gaat ten koste van leerlingen en hun toekomst en daarom luiden wij de noodklok. Ik roep de politiek op om de belemmeringen die door de werkwijze van de Inspectie en door onwerkbare regelgeving veroorzaakt worden, weg te nemen.”

Dat komt volgens hem door de toevallige samenstelling van de leerlingengroep: ‘Leerlingen die een studie gaan volgen waarbij ze ingeloot moeten worden zullen er alles aan doen om zo hoog mogelijke cijfers te scoren. Anderen zijn eerder blij met een zesje.’

Bescheidenheid siert de mens: de kids hebben het zelf gedaan.

Basis voor Presteren, Beter Presteren. Het lijkt wel een Viagracommercial. Ook de uitvoerders van het presteren krijgen een plan: Leraar 2020 – Een krachtig beroep! En waar gaat het dan ongeveer over, de plannen in een notendop: opbrengstgericht werken, bevorderen van excellentie en meer aandacht voor hoogbegaafdheid. Opbrengstgericht werken. Spreekt u dit eens hardop uit, proef de smaak van deze woorden eens. En wat proeft u dan? Ik krijg er al tijden een hele vieze smaak van in mijn mond. Bestaat er dan zoiets als niet opbrengstgericht werken. Hoe noem je werk dat niets opbrengt, voortbrengt? Leest en gruwelt u hier even verder. Verbijsterhetveldt en Zijlstra jokken hier weer. Letterlijk.

In het onderwijs is steeds meer aandacht voor opbrengstgericht werken waarbij leraren de vorderingen van leerlingen systematisch volgen en verbeteren.

Neen, neen, driewerf neen. Er is geen extra aandacht voor opbrengstgericht werken vanuit het ministerie en de inspectie. Er is meer toezicht op het systematisch in kaart brengen van de opbrengsten. De afreken en uitrekencultuur. Marja en Habe denken nog steeds dat het beter gaat als je de output meet, opbrengsten in kaart brengt. En investeren steeds minder in het primaire proces waar gewerkt wordt aan opbrengsten.

Scholen krijgen meer ruimte om in te vullen ‘hoe’ ze aan de verwachtingen gaan voldoen.

Meer ruimte om te verantwoorden bedoelen ze. Lekker, out of the box. Into the red corner. 8 tellen.

Blindegeleidehonden kunnen het: sturen & loslaten.
Wanneer moet je naar het baasje luisteren en wanneer moet je het baasje beschermen tegen een al te doldrieste actie? Judgement heet dat: het hebben van oordeelsvermogen. Niet iedere hond heeft dat vermogen. Maar als we het een hond kunnen leren…!
Managers, de baasjes, zijn ook vaak blind. Professionals, de honden, staan aan ‘the edge’ (de rand, De Limes) in de echte tijd (realitijd) en kennen beter dan wie ook de weg te gaan. Maar vaak houden ze hun mond/bek maar. Ben jij nog Kritische Succes Actor of heb je ook last van aangeleerde hulpeloosheid?

Vooral het gegniffel aan het begin van Jaap zijn verhaal sprak boekdelen. Als de inleider braaf meldt dat Jaap auteur is van bijwelkereorganisatiewerkjij? lachen de aanwezigen in hun vuistje. Om daarna wellicht in slaap te vallen. Want geluisterd hebben ze blijkbaar niet. En dan krijg je dit.  Blindegeleidehonden kunnen het, managers niet. Zijn er ook honden voor doven en slechthorenden?

Flash Flop

De PO-Raad vertegenwoordigt de sector primair onderwijs. De aangesloten besturen in het basisonderwijs, speciaal basisonderwijs en (voortgezet) speciaal onderwijs vormen een representatieve afspiegeling van het primair onderwijs. Hierdoor kan de sector met één stem naar buiten treden en naar politiek en media een maximale invloed uitoefenen.

Wat dat maximale invloed uitoefenen betekent? Leest u even verder.

Tijdens het debat van 26 april werden ook, door met name de PVV en in iets mindere mate de VVD, vragen gesteld over de positie die de PO-Raad innam tijdens de acties tegen de bezuinigingen.

Kijk, dan doe je het als belangenorganisatie goed. Zoals je in je visie en missie verwoord hebt: maximale invloed uitoefenen. En als dan de club van Geert vragen gaat stellen, dan gaat de club van Kate nog dieper de stellingen uitgraven. Toch?

Als belangenbehartiger van de onderwijsbesturen heeft de PO-Raad zich hiertegen verzet. Wel heeft de PO-Raad er steeds voor gekozen het onderwijsproces niet of zo min mogelijk te frustreren met de acties. De manifestatie in Nieuwegein vond daarom plaats op woensdagmiddag, na schooltijd.

Maximale invloed, woensdagmiddag. Maar het wordt nog erger. Teiltje bij de hand?

De minister bevestigde dat de raden opkomen voor de belangen van de leden en dat ze, hoewel de acties het samenwerken soms even wat lastiger maakte, blij is dat de sectorraden er zijn.

Tegen een hondje zeg je dan: braaf, lig en af. In je mand.

De PO-Raad heeft, na de brief van de minister waarin ze aangaf de invoering van de bezuiniging te willen temporiseren, direct aangegeven weer constructief met de minister te willen overleggen.

Bovenstaande teksten verzint de PO raad zelf. Welk bestuur kan deze club nog serieus nemen. Maximale invloed uitoefenen? Bij de eerste de beste tegenwind uit de politiek op je rug gaan liggen? Laat deze door Maar Ja gesponsorde club gauw met de staart tussen de benen afdruipen. Af!

De PO-Raad heeft al aangegeven dat 300 miljoen bezuinigen en tegelijkertijd een nieuw stelsel invoeren een onmogelijke optie is.

Meer niet, alleen deze zin die ergens in de tekst van Kate haar club verborgen zit. En dan met name het woordje al. Dat zegt mij alles. Dat bewijst dat de PO-raad braaf aan de subsidiehalsband van Marja blijft meelopen, af en toe wat mag trekken aan de lijn en dan door de baas kort gehouden wordt.

De bestuurlijke lijn omhelst ondermeer dat de PO-Raad niet zal deelnemen aan het uitvoeringsoverleg met het departement over Passend onderwijs en alleen aan technisch overleg.

Baas Marja houdt haar schoothondje tevreden door een vette kluif uit eigen bak aan te reiken. Een kluif met een luchtje.

…..mochten de leden van de PO-Raad de voorkeur hebben voor een alternatieve verdeling van de bezuinigingen (wel binnen het po), dan hoort ze dat graag.

Opzitten en pootjes geven of happen naar de baas? Kom Po-raad. Laat je tanden zien. Voor Marja ze er zelf uit gaat trekken.

In het onderwijs draait het alleen om geld en macht. De leerlingen om wie het zou moeten gaan, spelen een ondergeschikte rol. Dat stelt Leo Lenssen, die volgende week promoveert aan de Universiteit van Tilburg. „De schoolbesturen vechten hun belangen uit over de ruggen van de kinderen. Daarom zijn we al honderd jaar bezig dezelfde problemen op te lossen.”

 

Nu voldoet deze mening aan een leidend onderwijsparadigma; Universiteit, proefschrift, wetenschappelijk en dus waar. En ik heb weinig op met dit soort leidende paradigma’s. Maar nu?

Er wordt wel met de mond beleden, maar de feitelijke werkelijkheid is anders.

En die feitenlijke werkelijkheid kennen we uit the Matrix. Is er in ons onderwijsbestel, naast de vrijheid van onderwijs, een soort parallelle werkelijkheid. Een die wij niet direct zien?

Volgens Lenssen willen besturen niets anders dan het bestaande onderwijsbestel in stand houden. Scholen zijn niet ingericht op de vraag talenten van leerlingen te ontwikkelen. De overheid voert voortdurend een gevecht met de scholen om de zeggenschap. De overheid probeert voortdurend meer greep te krijgen op het onderwijs. De besturen ervaren dat als ingrepen in hun autonomie.

Gelukkig maar, oude wijn in nieuwe zakken. Geen Matrix, maar de gerustellende zekerheid van een onwerkelijke en onwerkbare realiteit. Slaap zacht.