En nu de column: ‘SAMEN STERK’:  Wanneer hebben mensen geleerd dat samenwerking tussen vreemden meer oplevert dan alleen de afwezigheid van conflict? Dat moet al heel vroeg gebeurd zijn, toen de eerste hominiden in de savannes zagen dat de fysieke kracht van eenlingen en kleine familiegroepen onvoldoende was om grote dieren te vangen. Of misschien kwam dat besef pas echt toen mensen zich gingen specialiseren en de uitwisseling van goederen kon ontstaan. De herder ruilde zijn melk voor graan, de smid zijn hoefijzers.

Lees verder op de site van het NRC

 ”Wij kennen geen schaamte meer, maar leven in een schuldcultuur. En met schuld kun je schuiven,” zei Freek de Jonge ooit in een van zijn conferences. “Terwijl in de schaamtecultuur je de schuld zelf op je neemt, en daar de consequentie uit trekt. Schaamte kan tot loutering leiden. We zouden ons meer moeten schamen.”

En als er ooit een tijd is voor schaamte in ons onderwijs dan is het nu wel. De graaicultuur bij In (je eigen broekzak) Holland. Het bestuur boerde goed. Zo goed dat er een golfje zuur omhoog kwam. Niet direct, maar nu pas. Onzorgvuldig met uitgaven heet dat in bestuurstaal. Uiteraard constateert de inspectie, zoals zij dat vaker doen. Men naait de wijsheid achteraf in. Ik vraag me af welke boekhouder heeft zitten slapen toen hij de bonnetjes van de graaiers moest goedkeuren, afvinken, wegstrepen, inboeken. Het nieuwe bestuur heeft destijds goed geluisterd naar Freek de Jonge. Schuiven maar.

Accepteren

In de schriftelijke reactie die Inholland  rondstuurde benadrukt het bestuur dat het onderzoek over oud-bestuurders gaat. Het beseft dat de conclusies van het rapport onderdeel zijn van de geschiedenis van Inholland en trekt het zich ‘in functionele zin’ aan. Het accepteert de consequenties die voortvloeien uit de bevindingen van de Inspectie, en bekijkt op welke manier het onrechtmatig bestede gedeelte teruggevorderd kan worden. In het inspectierapport zelf houdt Inholland wat meer slagen om de arm. ‘Op een aantal punten herkennen wij de bevindingen van de Inspectie. We constateren echter ook dat de Inspectie slechts in beperkte mate aanvullende bevindingen heeft op de in het begin van het onderzoek aangedragen thema’s en dat een aantal thema’s ook tot de conclusie leiden dat in voldoende mate binnen de kaders van rechtmatigheid of doelmatigheid is gehandeld.’

Discussie mogelijk

Over een aantal onderdelen blijft volgens Inholland bovendien discussie mogelijk, ‘vooral daar waar het oordeelsvorming betreft ten aanzien van geconstateerde feiten. Enkele daarvan zijn, de “mogelijk” misgelopen korting bij inhuur van organisatieadviesbureau, de chauffeursdiensten van de vice vzCvB en de extra salaristoekenning van de vice vzCvB.’

Ook de Po-Raad doet nog een duit in het zakje. Prima timing!

Een groot voordeel van schuiven is dat je de rand van de afgrond nadert.

Het Cito bepaalt niet wat goed onderwijs is.

Een mooi artikel in de Volkskrant hier.

De toetsen van het Cito zijn ten onrechte maatgevend geworden voor het onderwijs. De overheid dient de inhoud van het onderwijs vast te stellen. Niet het Cito.

Nu is de mening van de schrijvers niet die van Maarja Verbijsterhetveldt. Zij legt in de grafrede voor het onderwijs, Actieplan ‘Basis voor Presteren”, uit:

De overheid stelt daarbij heldere doelen over het ‘wat’en ziet toe op en biedt waarborgen voor kwaliteit.

Het wat en vooral niet het hoe. Dat Maarja en Habe stiekem toch over het hoe en over het wat willen gaan is ook al langer duidelijk.  Hun waarom kennen we ook:

Een opbrengstgerichte manier van werken leidt aantoonbaar tot betere prestaties.

J.A. de Bruijn schreef er een mooi boek over: Prestatiemeting in de publieke sector. Dit boek beschrijft niet alleen de nadelen van prestatiemeting in de publieke sector, maar ook de voordelen. Meest interessante stukje voor nu is het onderdeel dat gaat over de perverse effecten. Een kleine opssoming.

1. Prestatiemeting leidt tot strategisch gedrag.
2. Prestatiemeting verhindert innovaties.
3. Prestatiemeting verhindert innovaties.
4. Prestatiemeting blokkeert ambities.
5. Prestatiemeting verdrijft de professionele habitus.
6. Prestatiemeting verdrijft bestelverantwoordelijkheid.
7. Prestatiemeting bestraft goed presteren.

Zie hier een verkorte handleiding: Meestribbelen met het systeem in zeven statements. Verspil geen energie aan het Cito syndroom, maar stribbel mee.

Eens zien of de Cito dat kan meten.

Zoals we weten wil Marja Verbijsterhetveldt scholen in het primair onderwijs laten beginnen met een begintoets. En laten eindigen met een eindtoets. Daartussen wordt ieder kind nog nauwkeurig gemeten met behulp van Cito-LVS toetsen. Leg er de referentieniveau’s lezen, taal en kleien naast en het kan niet meer fout gaan. Dit gaat ovcer controle en niet meer over vertrouwen. Risico’s uitsluiten, ondernemerschap beperken, Richt je op het resultaat en niet op het proces. Smoor iedere dialoog met de dooddoener dat het moet omdat het slecht gaat en verbaas je dan nog over het feit dat de leerkracht steeds verder af komt te staan van wat hij/zij werkelijk zou moeten doen. Stel autoriteit ter discussie en wees onafhankelijk. Helaas niet in Rotterdam, waar de politieke schoothond van Marja onderwijsbaas is.

,,Ik heb aangegeven graag de proeftuin te willen zijn’’, zei onderwijswethouder Hugo de Jonge, eveneens CDA.

Wel ja, lekker een tonnetje of drie subsidie er bij? En dan komt de Christelijke aap uiit de mouw. Want het gaat ook Hugo van het CDA niet om de kwaliteit van het onderwijs, die gemeten mag worden als aanzet tot een inhoudelijke dialoog over wat goed is en wat beter kan.

Volgens de Jonge is het voor ouders moeilijk om te achterhalen welke scholen goed presteren, want ,,wat zegt een hoge Cito-score in een wijk met alleen maar hoogopgeleide ouders? Scholen die van dubbeltjes kwartjes weten te maken verdienen de beste beoordeling.’’

Inderdaad Hugo, jouw leitmotiv:  “Als je voor een dubbeltje bent geboren, bereik je nooit en kwartje”. Wanneer gaat bij jou het kwartje vallen?

Die rugzakjesregeling was toch al helemaal uit de hand gelopen

In zijn verhaal geeft Prick aan dat het aantal leerlingen met gedragsstoornissen als ADHD sinds de invoering van de rugzakjes is gestegen. Van 20.00 in 2003 naar 50.000 in 2009. Vervolgens worden er door Prick verbanden gelegd, vooral noodverbanden.

Afwijkend gedrag is een betrekkelijk begrip. Het spreekt vanzelf dat je daar als school meer last van hebt naarmate de leerlingen een grotere vrijheid genieten, de regels niet duidelijk zijn of leerlingen daar niet aan worden gehouden.

Dreigen wordt het als Prick gaat verklaren.

Een-deel van de-verklaring kan zijn dat het aantal vrouwen in het onderwijs toeneemt. Het zijn vooral jongens die problemen geven. Van schoolleiders hoor je vaak dat mannelijke leerkrachten in het algemeen beter met hen ( jongens, jongens met probleemgedrag) kunnen omgaan.

Tot die zin is het beroepsprickelaar Prick zeker gelukt de krokusvakantie van veel juffen een nare nasmaak te geven. Maar als je verder leest kom je ergens.

Elke regeling creëert zijn eigen vraag.

En daar dramt hij wellicht een spijker op zijn kop. Het zou zo maar kunnen zijn dat jongens met ADHD alleen maar bestaan bij de gratie van de rugzakjes. Er is subsidie zat in onderwijs, die moet op, dus schrijven we nog maar wat jongens richting stempel. Aan het einde van zijn betoog vliegt Prick nog wat uit zijn bocht. ADHD is onzin, maar het mag toch niet zo zijn dat de echt gehandicapte kinderen de dupe zijn. En daar komt Marja om de hoek kijken. Wat heeft haar bezield om de kaasschaaf (die onderwijs van baas Mark ook moest treffen) over de meest kwetsbare groep te halen? Driehonderd miljoen had ze ook kunnen bezuinigen op Brede Schoolontwikkeling, gewichtenregelingen, subsidies voor het binnenmilieu, schoonmaak, gebouwen. Driehonderd miljoen had ze zo bij de kapitaalkrachtige besturen weg kunnen halen. Maar schrapen daar waar het echt zeer doet, kinderen die goed onderwijs hard nodig hebben? Waarom daar Marja, waarom daar?

Het onderwijs in Friesland neemt de komende jaren afscheid van de Citotoets.

Begrijpt u mij vooral verkeerd. Kwaliteitsmeting, prestatiemeting zo u wilt, in de publieke sector kan een betekenisvolle start zijn. De uitwassen van het meetsysteem in ons onderwijs, de testbatterij van Cito, zijn ons allen bekend. Vluchten in strategisch gedrag bijvoorbeeld. En daar gaan ze in Friesland mee stoppen, verwacht men.

Aan de hand van een eigen normering worden leerlingen in brugklassen geplaatst.

Dat is nog eens fris gedrag in de kamer. De bovenkamer wel te verstaan.

Op deze school lopen ‘ze allemaal door elkaar lopen’. Dat hoort bij de filosofie. Op Wittering.nl werken ze niet met de traditionele groepen, maar met zogenaamde units. Kinderen van 4-6 jaar, van 7-9 jaar en van 10-12 jaar zitten bij elkaar in een unit. Concreet betekent het dat in unit II momenteel 84 kinderen zitten. Die worden begeleid door twee regisseurs (!), een mentor, een begeleider en een vakdocent muziek of kunst.

Op 15 maart a.s. willen we daar een dagje naar toe met PO-ers.
Aanmelden? Klik hier

De drie units zitten half boven en half naast elkaar in het gebouw, dat door het split level en een galerij in het midden een open karakter heeft. De ruimte waarin de leerlingen per unit ’scharrelen’ is veel groter dan een regulier klaslokaal, maar door de vele kleine thematische werkhoekjes oogt de ruimte toch intiem (klein binnen groot). Instructie krijgen de leerlingen van unit III bijvoorbeeld in een hoekje van banken met een grote tafel in het midden, die doet denken aan een Amerikaanse snackbar uit de jaren ‘50. De ‘poppenhoek’ uit de kleuterklas is opgewaardeerd tot een aparte ruimte voor ‘rollenspellen’. Ook heeft elke unit een eigen atelier en Eureka-ruimte voor techniekonderwijs. In zo’n ruimte begint de dag voor de kids. Niet met z’n 84-en tegelijk, want een unit is weer verdeeld in vier basisgroepen, die steeds door een andere volwassene wordt begeleid.

Kinderen leren het best, wanneer de dingen verband met elkaar hebben (!) Vanuit die gedachte wordt  gewerkt met thematisch onderwijs; kernconcepten genoemd. Bij het kernconcept ‘voortplanting’ bijvoorbeeld kweken de jongste kinderen boontjes op en de oudsten leren het verschil tussen geslachtelijke en ongeslachtelijke voortplanting. Daarnaast wordt er ook ‘gewoon’ reken- en taalles gegeven. Werkwoordvervoegingen of tafels in het thema verwerken; dat vinden ze daar te gekunsteld. Van kinderen wordt op Wittering.nl al jong veel zelfstandigheid verwacht. De kinderen mogen zelf bepalen wanneer ze hun fruit of boterhammetjes gaan eten in de met parasols verfraaide ‘restaurantjes’ in het midden van de ruimte en zelf bepalen wanneer ze buiten gaan spelen. Na een melding bij een begeleider kan dat in principe, tenzij de begeleider weet dat het kind die vrijheid niet helemaal aan kan. Op Wittering.nl zeggen ze dan dat de kinderen veel autonomie hebben. Dat wil niet zeggen dat de kinderen losbandig worden van al die vrijheid. Deze school ziet opvoeden juist wel als een kerntaak van de school en daarover is nauw contact met de ouders. Waarden en normen worden hier ouderwets belangrijk gevonden.

Op een conferentie over Wittering.nl, vlak voor de meivakantie vorig jaar: “Dit is wel mijn finest hour.” De woorden komen van Luc Stevens, directeur van het NIVOZ (Nederlands Instituut voor Onderwijs & Opvoedingszaken) en voormalig professor aan de Universiteit Utrecht, bekend van zijn pleidooi voor adaptief onderwijs. “Het is echt prachtig om hier mijn ideeën in de praktijk te zien. En feitelijk doen de kinderen het werk. Toen ik hier vanochtend rondkeek, zag ik dat de volwassenen eigenlijk niks deden. Ja, als er af en toe een kind naar hen toe kwam. Ze waren echt bezig met begeleiden, ondersteunen en timen.” Professor Rob Martens van de Open Universiteit zag dezelfde ochtend veel van zijn ideeën over intrinsieke motivatie bewaarheid. “Vaak wordt geredeneerd vanuit extrinsieke motivatie: je doet het omdat het moet. Maar je bereikt meer met een intrinsieke motivatie van een leerling. En daarvoor is vertrouwen nodig. Leren loslaten dus.

We gaan met een groepje mensen uit het PO-onderwijs daar eens kijken hoe het er echt aan toe gaat, wie wil mee naar deze unieke scharrelschool? Is dit de school van de toekomst? Zou maar zo kunnen. Overal internet, is dit de school die kinderen van en voor deze eeuw opleidt met de hulpmiddelen (iPad) van deze eeuw? Eurakeruimtes, een danstheater, een restaurant en een atelier. Kinderen zijn niet maakbaar, maar wel ontwikkelbaar, ga uit van het individueel kind. Scharrelen is zelfstandig je voer zoeken en individueel hulp krijgen als het even niet lukt. Onderwijs ging toch over talentontwikkeling????

Op weg van Almelo, bezoekje aan Buurtzorg Nederland, naar Ede moest ik even tanken en kwam in een woonwijk langs een Shell-station. Voor mij een vrouw die haar portemonnee was vergeten. ‘Dan moet u uw auto hier laten staan’, sprak de bediende bars. De vrouw verschoot van kleur. Ze had de verkeerde jas aangetrokken zonder portemonnee en zonder mobieltje. Ondertussen een rijtje wachtenden achter haar, waarvan ik de eerste was. ‘Gaat u maar aan de kant, dan help ik eerst even de andere klanten’, zei de man weer op onaangename toon. Ik rekende af. De vrouw stond naast de rij bedremmeld te wachten, ik heb nu in levende lijve gezien hoe dat er dan uitziet, niet boos of zo, maar volkomen onthand en compleet uit het veld geslagen.

Ik vroeg of ik haar kon helpen en vroeg naar de schade. Die bleek 20 euro, als je gewend bent voor 90 euro te tanken, valt dat mee. Ik stelde haar voor dat ik het zou betalen en dat ze het dan wel terug kon storten. Een andere vrouw bemoeide zich er mee. Ze vond het toch wel vreemd dat een man met een Amsterdams-accent dit moest oplossen. Nooit geweten dat ik een Amsterdams accent had. Maar duidelijk was wel dat ik in ieder geval geen Twents sprak. ‘Waar woont u?’ vroeg ze in vloeiend dialect tegen de vrouw zonder betaalmiddelen. ‘In de wijk hierachter’, zei ze. ‘Ik ook, dan rijden we even langs uw huis en halen het geld’, sprak ze kordaat.

De brommige bediende kwam vanachter de toonbank en zei nu een stuk vriendelijker: ‘als we elkaar toch gaan vertrouwen, schrijf ik uw kenteken wel even op en hoop u zo weer te zien om te betalen.’ ‘t Is vast goed gekomen.

Overigens een mooi essay van Roos Vonk in de Volkskrant van 4 december 2010 (Het Vervolg pagina 9). Zij is o.a. auteur van het boek ‘Ego’s en andere ongemakken’. Even een paar quotes uit het essay in het kader van het bovenstaande voorval:

• Tijd om het belang van vertrouwen, kortere lijnen en kleinschaligheid te onderstrepen;
• Uit onderzoek van 2007 blijkt dat Nederlanders en Scandinaviërs het hoogste vertrouwen hebben in de medemens;
• Hoe sterker de sociale normen en informele banden, des te hoger het vertrouwen;
• Mensen met een lager inkomen hebben meer te verliezen en dan meer reden tot wantrouwen;
• Vertrouwen maakt gelukkig;
• Door verbondenheid met de ander voel je je het meest gelukkig;
• Mensen met een hoog basisvertrouwen zijn beter in staat een leugenaar te ontmaskeren;
• Face-to-face helpt dus;
• De zin’ Wat vervelend voor u’, behoort slechts tot het empathie-protocol;
• Het individu kan de ander vertrouwen geven om vertrouwen te creëren;
• Voor wie af en toe zijn neus durft te stoten, is een ruimhartige, vertrouwen gevende opstelling tegenover anderen een effectieve manier om vertrouwen bij anderen te vorderen en daarmee het geluk van alle betrokkenen.

Helaas wordt er op ons nationaal vertrouwen vrolijk bezuinigd door de regering, maar misschien hebben we daar die 150 mensen helemaal niet meer voor nodig. De besmettelijkheid van vertrouwen is groot volgens Roos Vonk, dat heb ik gisteren in Almelo aan de lijve ondervonden. Het bezoek aan de Buurtzorg daarvoor was zeker van invloed op mijn geestesgesteldheid.

Een integrale toepassing van #HNW zal niet zomaar leiden tot minder managers. Maar #HNW stelt hogere eisen aan medewerkers: (1) grotere mate van autonomie, (2) meer inhoudelijke vakmanschap en (3) een hogere mate van integratie van taken. Opgeknipte werkzaamheden in deeltaken uitvoeren vanuit een vooraf opgestelde procedure zijn meer geschikt bij ‘Het Oude Werken’ dat vooral vorm wordt gegeven middels de harkstructuur.

De groep medewerkers die geschikt is voor #HNW heeft gewoon minder behoefte aan managers die hen ‘motiveren’ en ‘controleren’. Dit is een interessant gegeven in deze tijd van verregaande (gemeentelijke) bezuinigingen. Snijdt het mes aan twee kanten: kwaliteit van de arbeid gaat weer omhoog en de kosten van managers gaan omlaag. Dat is mooi meegenomen.

In dit artikel in Facility Management Magazine van 16 augustus 2010 geeft een HRM-er van KPN zijn visie op het de invloed van #HNW op het aantal managers. Hij benadert het vanuit een Angelsaksische visie op organiseren, maar de conclusie is identiek: minder managers.

NB: het plaatje vond ik via Google op de website van Qube: een creatieve toepassing van het gedachtegoed van Ken Wilber op het #HNW.