Naast schaalvergroting, lijkt nu ook eindelijk schaalverkleining serieus bespreekbaar. In het vakjargon noemen we dat ‘defuseren’. Terug naar af gaan we natuurlijk nooit. In normale taal zou je kunnen zeggen: hoe houden we de menselijk maat vast in een alsmaar globaliserende wereld? Ik noem dat bij voorkeur ‘klein binnen groot’ organiseren. Slow Management Magazine nr. 16 handelde over dit thema, balanceren tussen autonomie en centrale aansturing, vorig jaar. Afgelopen week zette Halbe Zijlstra defuseren ook op de politieke agenda en gaf vorige kabinetten de schuld van het creeren van molochen (en ondoelmatig bestuur). Het werd hoog tijd. Mooi woord trouwens: ondoelmatig bestuur. Een label wat we wel vaker kunnen gebruiken.
Grote hogescholen en universiteiten kunnen in de toekomst ‘defuseren’ als ze dat willen. Staatssecretaris Zijlstra is bezig met een wetsvoorstel waarin dat wordt geregeld. Tot nu toe konden instellingen alleen fuseren. Opsplitsen was niet mogelijk. Maar kan soms nuttig zijn om van één grote instelling meerdere kleine te maken, zei Zijlstra zondag in Buitenhof (van 5 februari 2011). In het verleden heeft de overheid volgens hem aangestuurd op zoveel mogelijk grote instellingen, maar dat heeft niet tot een verbetering van het onderwijs geleid. ‘Defuseren’ zou voor sommige instellingen uitkomst kunnen bieden. Maar hij gaat het niet opleggen. “Het Nederlandse onderwijs is goed omdat het zo’n grote autonomie heeft”, aldus Zijlstra (lees verder).