Hoe meer we meten, hoe meer we frauderen!

We weten het natuurlijk allemaal, maar we blijven er in geloven. Vooral de elite is ons land. Eigenlijk zouden die zich kapot moeten schamen omdat ze beter weten. Ze voeren continue perverse meetsystemen in, organiseren daarmee de fraude en roepen vervolgens weer om strengere controle. En als dan de hele zaak zeer voorspelbaar uit de hand loopt, zowel inhoudelijk als qua kosten, roept dezelfde elite weer bij monde van een onderzoekscommissie dat de burgers hun eigen verantwoordelijkheid moeten nemen.

In de laatste Slow Management over ‘Presteren’ komt professor Hans de Bruijn (Bestuurskunde) aan het woord. Ik beperk me hier maar even tot drie quotes die zeggen meer dan voldoende:

• ‘Hoe sterker de cijfers gekoppeld zijn aan beloningen, hoe minder betrouwbaar ze worden’;
• ‘Hier geldt de wet van de afnemende effectiviteit: hoe meer je wilt sturen via prestatiemetingen, hoe minder effectief het wordt’;
• Meet met mate en praat over de werkelijkheid achter de cijfers.
  

Zoals het is gegaan bij INHolland is natuurlijk geen uitzondering. Onder de Neoliberale invloed maken we overal ‘handelswaar’ van: diensten (onderwijs), producten (diploma’s), lonen (TNT) en organisaties zelf (via de beurs). Daarmee komt kwaliteit juist onder de druk te staan: het moet immers altijd goedkoper en sneller; het liefst binnen drie maanden. Dan zet de politieke elite er nog wat extra druk op door zogenaamde ‘outputfinanciering’. Alleen als je doelstelling haalt krijg je je geld. Klinkt allemaal zo logisch, maar het is natuurlijk Amerikaans dom (hoe meer dode Taliban in Afghanistan hoe veiliger het daar wordt). We zetten er vervolgens weer zo’n MBA-opgeleide manager op, zo’n stakker als Theo, en die weet daar wel raad mee natuurlijk. Geen verstand van inhoud, maar wel van zogenaamde outputsturing ergens op een 1-daagse SMART-cursus opgedaan: ‘wij geven alleen les in wat u echt moet weten’. Meten zonder na te denken wat je precies aan het doen bent (weten is meten). Wanneer wordt dit juridisch gezien nu eens verwijtbaar handelen? We hebben het hier immers over hoogopgeleide mensen, de elite van ons land die dit soort onzin steeds weer opnieuw weet te verzinnen. Op zijn zachts gezegd: ergerlijk.

We komen hier niet uit, behalve als:

• die eenvoudige ziel Theo (K.I.S.S.) die bij INHolland straks door ex-burgemeester Leers van Maastricht niet alleen op zijn donder krijgt voor fraude;
• maar dat Gerd Leers vooral ook zijn bazen aanpakt (deze man deed slechts  wat je van hem kon verwachten, zijn managers durfden het alleen zelf niet te doen). Deze bazen hebben op hun geweten dat ze goed onderwijs hebben vervangen door façades (afbeeldingen van de werkelijkheid) om optimaal gebruik (misbruik) te maken van de outputfinanciering;
• en het hele financieringsstelsel uit Den Haag een draai om de oren geeft. En dan niet het systeem op zich, maar vooral de druiloren (de actoren zelf) die steeds weer opnieuw dit soort logica verzinnen. Want die zijn hardLeers. Gerd moet dat weten als ervaringsspecialist Integriteit.

Dan komen we ergens op een plek uit, naast de 1ste Kamer, Tjeenk Willink, de Ombudsman, Marc Chavannes en nu dus ook Hans de Bruijn waar we weer gaan nadenken in plaats van domme reflexen oproepen. Waar we van af moeten is dat stuwmeer aan hoogopgeleide mensen die steeds van die domme dingen doen zodra ze op een belangrijk post zitten.

• Iets over de ‘Theo-route’ bij INHolland
• Column van Evelien Tonkens over ‘Beroepstrots’ bij docenten
• Gevangenisstraf managers door verwijtbaar gedrag komt wel voor in Duitsland