Op nrc.nl van 2 april een discussie over de zorg aan de hand drie fundamentele bezwaren door Mr. dr. E.H. Hulst. Hij is universitair docent gezondheidsrecht bij het instituut Beleid en Management Gezondheidszorg, Erasmus Universiteit Rotterdam. Zijn stelling is: ‘het is een sprookje dat marktwerking zou leiden tot goedkopere en betere zorg. Er is tot op heden geen greintje bewijs voor geleverd.”.
Klik door naar de discussie met tientallen reacties op nrc.nl
Het gaat niet om wel of geen markt maar HOE de markt zo goed mogelijk werkt. Overheid moet besturen, niet produceren. gebrek aan transparantie en openheid en vrije keus kan echt niet meer.
“Daarnaast is het belangrijk te beseffen dat alles markt is, alles is vraag en aanbod”.
I rest my case.
In het rijnlands denken gaat het over vrije markt vs. geconditioneerde markt. Mijn betoog gaat over welke condities er wel of niet aan de zorgmarkt gesteld moeten worden.
meedenkers gevraagd
Leuk je betoog te lezen Martin Swinkels. Ik heb geprobeerd de wat ongebruikelijke markt van gezondheidszorg te verhelderen. Iets waardoor de discussie i.h.a. vaak onoverzichtelijk is. Mooi dat je ook met dat stukje van de filosoof komt. Het idee dat markten zonder regels en toezicht kunnen is natuurlijk nonsens, dan zouden we de rechtspraak kunnen afschaffen. En de rechtspraak is er om naleving van de regels en toezicht af te dwingen. Je kunt voor een markt wel geen regels opstellen, maar dan geldt nog steeds de algemene rechtspraak alleen is het wel zo handig die aan te vullen met regels etc. voor de diverse sectoren. Die zijn er ook bij geen marktwerking, alleen dan intern en niet transparant en dus niet zo makkelijk beïnvloedbaar. Er bestaan ook nu geen vrije markten. Soms is de controle en regulering te gering soms te veel. Maar echt vrij bestaat allang niet meer, het wilde westen is met de grondwet afgeschaft, zelfs straatventen is aan diverse regels onderhevig.
Daarnaast is het belangrijk te beseffen dat alles markt is, alles is vraag en aanbod, kijk maar eens naar de wildgroei van het aanbod van hbo en universiteits opleidingen, ook daar is marktwerking; zelfs in de politiek, alleen de arrogantie van de macht maakt dat veel markten vastgeroest zitten/zaten. Wat behoort wel of niet tot de politiek is ook een markt die echter zeer langzaam of niet beweegt, kijk naar het referendum etc. De politiek is echter nog erg slecht klantgericht.
En daar is het nou net om te doen bij de zgn. marktwerking: om de klantgerichtheid, de aan/bijsturing van de markt door de klant, het opheffen/oplossen van de arrogantie van de macht (aanbieder). Eén argument voor marktwerking was goedkoper werken, maar dat was m.i. eerder ingegeven door het niet beheersbaar zijn van de kosten en dat is nog niet echt opgelost, juist ook omdat de markt veel te weinig transparant en klantgericht is. Daar is nog veel in te verbeteren. Dat was mijn betoog, een betoog voor transparantie en vrijheid en zo groot mogelijke invloed voor de klant. En dus gedwongen ziekenhuisnering zoals sommige verzekeringsmaatschappijen nu aanbieden middels contracten met ziekenhuizen etc. is wat mij betreft niet toegestaan. Een foute manier van regelgeving zie je nu in de zorg bijv. de seconden van luierverschonen etc. dat is natuurlijk belachelijk. Dat moet van handelingsdefinitie naar klantproduktdefinitie.
Ik ben voor maximale marktwerking, in alle sectoren, prima als er een concurrent voor het CPB komt, maar ook voor regulering of soms zelfs normering van de marktgrenzen. Simpelweg vanuit het oogpunt van klanttevredenheid, medewerkerstevredenheid, en vrijheid en gezonde wedijver. De elite of notabelen of overheid die bepaalt wat voor mij goed is zonder met de klant te overleggen/samen te werken is buiten deze tijd en mag je gewoon niet meer willen. De marktwerking in de zorgsector is nog maar net begonnen en moet nog veel verder ontwikkeld worden, maar wel een heel andere richting op. Niet met als enig oogmerk lagere kosten, maar transparantie, klanttevredenheid, innovatie, e.d. Eén aanbieder, de overheid, die alles zelf bepaalt zonder alternatief is beslist niet meer van deze tijd. Een bestuursorgaan moet besturen, niet produceren, daar zijn de producenten voor, en die producenten moeten een gezonde wedijver hebben, (naast samenwerking) om producten optimaal aan te laten sluiten bij de klant. Zo simpel is dat en dat is waar het eigenlijk om gaat.
Bij fabrikanten zie je trouwens ook steeds meer samenwerking bij produktontwikkeling, dat was al bij Sony/Philips met de cd, maar nu ook bij autofabrikanten. Trouwens toen de marktwerking er nog niet was was er ook totaal geen samenwerking tussen de ziekenhuizen: als je bij de ene specialist over de diagnose van de andere praat was/is dat vloeken in de kerk, want kerken dat waren het, elk ziekenhuis zijn eigen geloof. Daarom is bijv. de mogelijkheid ook in het buitenland zorg te kopen, een grote stapvoorwaarts in wakker en bewustwording van zorgaanbieders. Als je beter bent gaat niemand er heen.
Zolang er goede randvoorwaarden zijn o.a. zelfde cao !! mag ook de concurrent post bezorgen, maar dat zal weinig of niet lukken bij de gewone post , maar bij pakketjes werkt het perfect !
@Van Eldik: Als mijn argumentatie niet herkenbaar was, zal ik hem proberen duidelijker te formuleren:
De scheve verhouding tussen enerzijds de hoeveelheid sterke en inhoudelijke argumenten (compliment daarvoor) die je tegen marktwerking inbrengt, en anderzijds het gemak waarmee je zonder veel onderbouwing eindigt met de bewering dat marktwerking toch moet kunnen in de zorg, is opvallend en vind ik verontrustend.
Het suggereert namelijk dat de wenselijkheid van marktwerking geen onderbouwing behoeft, omdat marktwerking blijkbaar intrinsiek goed is, zoals wereldvrede of democratie dat voor de meeste mensen zijn.
In de Volkskrant van gisteren staat een mooi stuk van de filosoof Hans Achterhuis die een boek “De utopie van de vrije markt” heeft geschreven (zie bol.com). Daarin beschrijft hij hoe het geloof in de vrije markt de status van vanzelfsprekendheid heeft bereikt.
Die vanzelfsprekend is waartegen ik me verzet. Marktwerking heeft soms voordelen en vaak zelfs grote voordelen. Maar niet in elke sector. Het is geen wondermiddel. Marktwerking is prima als het gaat om tandenborstels, televisies of MP3-spelers. Maar in sectoren als zorg, onderwijs, en essentiële publieke voorzieningen, leidt het aantoonbaar tot veel ellende.
Die ellende moet je niet willen. Als je ergens genoeg argumenten tegen verzameld hebt, en je weet bovendien dat het voordat we zo nodig marktwerking in moesten voeren, allemaal ook zo slecht niet was — zijn de postzegels 5 keer goedkoper geworden sinds de privatisering van de PTT –, dan is het toch niet zo moeilijk om te besluiten dat marktwerking in de zorg gewoon een dwaling is geweest. Dan is het toch niet logisch om door te gaan experimenteren met nog meer marktwerking en nog meer regels en toezicht daarbovenop?
Het is bovendien een contradictie om marktwerking te willen optuigen met een bouwwerk van regels en toezichtsorganen. De hele gedachte achter de vrije markt is dat het allemaal min of meer vanzelf gaat: de onzichtbare hand van Adam Smith. Maar deze hand is soms niet alleen onzichtbaar maar ook onvindbaar.
Dus ik herhaal mijn conclusie: Marktwerking in de zorg, gewoon niet doen.
In het verhaal van Martin Swinkels mis ik elke argumentatie, ook zijn zijn ideëen beslist geen conclusies die volgen uit mijn analyse, ik lees alleen opeenstapeling van emoties. Angst is een slechte raadgever, erg slecht. Probleem is niet marktwerking met gebrek aan transparantie en bewustwording. En het laatste waar ik op zit te wachten is een burocratische overheid(waar je i.h.a. alleen gaat werken als je in het bedrijfsleven faalt) die als een hogere macht of notabel wel regelt wat goed voor mijn gezondheid is. Als we de lobby macht van de farmaceutische industrie eerst eens aan banden leggen, en de macht van de verzekeringsmaatschappijen, zij zijn helemaal geen klant maar een tussenpersoon die alleen moet verzekeren (=verdelen). Klantgerichtheid is zeker in tegenstelling tot vele andere landen hier nog ver te zoeken; wachtlijsten en niet rechtstreeks naar een specialist kunnen is typisch Nederlands. En klantgerichtheid komt zeker niet van een navelstaarderige overheid. Zie ook de nog steeds beperkte klachtenrecht. Marktwerking is maar een van de nu slecht geregelde manieren om deze sector wakker te krijgen. Laat bijv. eens alle rekeningen via de echte klant gaan voor betaling en fiattering.
In alle dienstenmarkten is produktvergelijking lastig, maar daarom schaf je de marktwerking niet af. de alternatieve gezondheidszorg werkt altijd al via het marktmechanisme en is ook supergoedkoop en doet in veel gevallen niet onder voor regulier. Verder is de regulering op veel zorgterreinen een zooitje. Wat hier vrij verkrijgbaar is in de drogist is in sommige andere landen streng verboden en omgekeerd, geldt ook voor wat alternatief is; is ook maar een subjectieve indeling. Marktwerking in de zorg: kan prima zijn mits goed geregeld. De normatiek in de palliatieve zorg is wel het meest aansprekend voorbeeld dat de regelgeving volledig de plank misslaat. Graag wil ik weten welk ziekenhuis mij een hoge klantenservice kan bieden, gecombineerd met een hoog kwalititsoordeel door deskundigen.
Als er een sector is waar de marktwerking maar ook de regelgeving slecht werkt mede door lobby en machtspolitiek dan is dat de voedselketen, met uitschieters als Monsanto en de Codex Alimentarius. Lijkt me 100 x zo nuttig je daar druk over te maken.
Na een punt begint gewoon een volgende zin en na een boek gewoon een volgend boek.
Het commentaar van Wouter van Eldik is misschien wel de meest angstaanjagende illustratie van de voortwoekering van het marktdenken: zelfs na een uitputtende opsomming van praktische nadelen volgt er de onnavolgbare slotalinea met “Concurrentie kan wel …”. Het lijkt een soort onuitroeibaar geloof dat concurrentie en marktwerking desnoods met een overdaad aan toezicht en regels toch altijd mogelijk moet zijn. Terwijl de enige juiste conclusie luidt: Gewoon Niet Doen.
Zorg Is Geen Markt.
Punt uit.
Natuurlijk werkt marktwerking niet zo simpel in de zorg
Dat komt ten eerste omdat er geen 2 maar drie partijen zijn. Normaliter heb je een leverancier (fabrikant) die via winkels zijn produkten/diensten aanbied aan de koper / consument. De winkel zelf is alleen het doorgeefluik en rommelt wat met inkoopmarges etc. Echter wat is hier het produkt en wie is of zijn hier hier de verkoper/leverancier en de koper/consumenten en zijn er wel winkels?
Bij diensten is er vaak geen tussenhandel / winkel doch in dit geval weer wel en wel een heel bijzondere nl de verekeraar die de kosten en diensten verspreid over de deelenemers ongeacht wat zij afnemen, een heel bijzondere positie dus.
De leeranciers m.n. de ziekenhuizen e.d. echter die hebben de consument maar dan zit ook de zorgverzekeraar er nog bij of ertussen die ook inkoopt en veel macht en invloed heeft en ook een klant is van die ziekenhuizen. De gewone consument kan niet zonder tussenkomst van de verzekeraar produkten (diensten) kopen. Voor de klant is de verzekeraar dus ook een leverancier. Dat is geen gewone markt dus. Je hebt de verkoper van de diensten, de ziekenhuizen e.d. simpel gezegd en de verkoper van verzekeringen voor inkoop van die diensten met een eigen produktenaanbod. Dit zijn dus 2 in elkaar grijpende markten.
Ten tweede is het produktaanbod is zeer uitgebreid en erg vaag soms. Het zijn diensten die soms redelijk objectiveerbaar zijn als een beenbreukoperatie, maar soms heel vaag als chronische vermoeidheidsklachtenonderzoek en herstel of pallitatieve zorg. En dan verkoopt de verzekeraar weer dienstenpakketten die meer of minder vergelijkbaar zijn.
De zorgverzekeraar eist lage prijs bij de fabrikant, maar door de vreselijk ingewikkelde diensten aanbod is niks te controleren van doorgifte van prijsvoordelen. De klant eist hoogste kwaliteit, maar door gebrek aan produktkennis is dat zeer lastig vergelijkbaar soms. De produkten zijn diensten zodat kwaliteit ook van de aanbiedende persoon afhangt. Ze hebben ook een groot menselijk karakater.
Daarnaast is de klant zich vaak ternauwernood bewust van zijn klant zijn want hij wordt zelfs door de leverancier niet als klant behandelt maar als patiënt en dat is vaak een ondergeschikte ipv bovengeschikte houding: de klant is koning, maar de patiënt is vaak slaaf, kijk eens in de pallitatieve zorg van demente bejaarden etc.
Concurrentie kan wel, maar dan met veel transparantie van de twee markten en veel heldere spelregels ivm o.a. kwaliteitszekerheid en laagste prijsgarantie. Daarbij komt dat de leveranciers zich ternauwernood klantenbewust zijn en zelfs zelf niet hun eigen produkten en kwaliteiten redelijk helder hebben.