”Overheidstaken in commerciële handen, het levert weinig goeds op”. Weer een uitstekende ‘Rijnlandse’ column door Marc Chavannes dit weekend in het NRC. We hebben op deze site al een boeiende discussie over ‘marktwerking in de zorg’. Hier weer een mooie toevoeging van Marc. Waarom kunnen overheidstaken m.i. niet in commerciële handen zijn en kunnen ze ook niets goeds opleveren?
Op zich is er niets mis met marktwerking voor producten en diensten, integendeel. Maar de complicerende factor is dat niet alleen die producten/diensten onderhevig zijn aan marktwerking, maar ook de bedrijven/organisaties zelf worden handelswaar (zie het gesodemieter rond TNT-Post nu). Aandeelhouders zijn nu eenmaal geïnteresseerd in rendement en hoe dat tot stand komt interesseert ze niet (mag beste ten kosten gaan van het milieu, kinderarbeid en zeker weten ook van het Algemeen Belang). Hoe meer je overheidstaken dus op de vrije markt zet, hoe beroerder ze worden uitgevoerd! Beroerd, maar wel winstgevend. En dat lijkt de Politiek nog steeds niet te snappen. Die winstgevendheid wordt helaas vaak verward met efficiënter werken nu de ‘luie bureaucratische ambtenaren’ onder de tucht van de markt moeten werken. Maar een postbode die Oma een brief bezorgt kan uitermate efficiënt werken, maar toch zwaar verliesgevend zijn omdat Oma in de uiterste hoek van Oost-Groningen woont. Als dan uit de BCG-matrix blijkt dat Oma een ‘dog’ is ga je als marktpartij natuurlijk stoppen met zo’n verliesgevende tak. Het Algemeen Belang is daar echter niet mee gediend, de winstgevendheid wel. In plaats van dat de directie van TNT-Post in gesprek gaat met haar ’slachtoffers’ (klanten als Oma), moet ze in gesprek met buitenlandse hedgefondsen om die hebberige aandeelhouders gerust te stellen dat ze voldoende Oma-tjes in Nederland jaarlijks in de kou zetten. Wat dit allemaal kan gaan betekenen bij marktwerking in de Gezondheidszorg voor Oma laat zich raden.
Eigenlijk wilden we toch meer efficiëntie en minder bureaucratie bij overheidstaken? Dat pak je niet aan met meer marktwerking, maar met goed leiderschap en visie op de kerntaken van de overheid.
Maar lees zeker weten ook even de column van Chavannes
