Gas komt bijna vanzelf uit de grond, maar je kunt er een rendementsbeluste organisatie omheen bouwen dat dit serieuze problemen gaat geven. Al heeft de liberalisering van de gasmarkt een gunstige invloed op de prijs van gas, de betrouwbaarheid van de levering van gas is door het vrijgeven van de markt wel onder druk gekomen. ‘Vooralsnog is er niks ernstigs misgegaan’, zegt promovendus Menno van Benthem, die 14 januari promoveert aan de Faculteit Economie en Bedrijfskunde van de Rijksuniversiteit Groningen. ‘Maar wat betreft de leveringszekerheid lopen we aantoonbaar meer risico.’
”Met de liberalisering van de gasmarkt is er een eind gekomen aan de situatie waarbij productie, transport en levering in één hand zijn. Zo was voor de liberalisering in Nederland transport en levering een zaak van de Gasunie. Momenteel zijn deze activiteiten over diverse partijen verdeeld. Grote oliemaatschappijen zorgen voor de productie, het gastransport is in handen van Gasunie, dat het gasnetwerk beheert en de handel in gas en levering aan consumenten en bedrijven geschiedt door energiebedrijven als Essent en Nuon. ‘Die bedrijven opereren in een onzekere omgeving en hun gedragingen zijn niet goed op elkaar afgestemd’, aldus Van Benthem. ‘Dat kan ook niet anders, het is de consequentie van marktwerking. Bedrijven zijn niet exact op de hoogte van de plannen van andere partijen en weten niet precies wat hun toekomstige marktaandeel is. Die onzekerheid betekent dat ze in sommige gevallen investeringen niet doen, terwijl die voor de betrouwbaarheid van levering wel belangrijk zijn.’ Een voorbeeld daarvan is de ondergrondse opslag van gas. Door de liberalisering zijn grootschalige investeringen in opslag en leidingen riskanter, legt Van Benthem uit. Het is immers niet duidelijk op welke termijn dergelijke investeringen rendement opleveren”.
Zoals hier boven beschreven gaat het vaak. Staat ook uitvoerig beschreven in de Intensieve Menshouderij (IMH): belangrijk kenmerk van de IMH is dat er weinig aandacht is voor ”groot onderhoud” – zijn kosten zonder voor een manager duidelijke opbrengsten – en betrouwbaarheid van leveranties. Dit zien we ook bij de wissels van Prorail, natuurlijk kan het net zo goed als in andere landen met sneeuwval, maar dan moet ProRail investeren in elektrisch verwarmde wissels en dat vindt de aandeelhouder niet rendabel genoeg voor die paar keer per jaar dat het echt nodig is. Ander punt is dat in de kleine lettertjes alle aansprakelijkheid voor niet betrouwbaar leveren is uitgesloten. Wat je wel vaker ziet bij marktwerking is dat de problemen uiteindelijk neergelegd worden bij de afnemer of de werknemer.
De Rijnlandse Regering zou haar zaakjes goed op een rijtje zetten: van welke activiteiten in het land moet niet de markt, maar de overheid de leverbetrouwbaarheid garanderen! Lees verder over het promotieonderzoek op de website van Universiteit Groningen (artikel is van 4 januari 2010). Is wel interessant te lezen want Menno van Benthum denkt dat de markt het wel zou kunnen oplossen, maar … …
Er kan een ontploffing of 2 plaatsvinden met enkele doden of zo, maar ja de gasprijs is wel lekker laag geworden! kunnen we lekker stoken!
Als het vrijgeven van de “complexe aardagmarkt” (slechts enkele aanbieders, duidelijke stromen en logistieken handelingen, duidelijk product, etc.) al zo lastig is hoe kan je dan in hemelsnaam de nog veel complexere zorgmarkt ook liberaliseren?